Słonecznik

Mimo, iż połowę lata mamy już za sobą, to będące jednym z jego symboli słoneczniki nadal stoją dumnie w naszych ogrodach, na polach, ogródkach działkowych czy też miejskich terenach zielonych. Należące do rodziny astrowatych słoneczniki, to nie tylko kuzynki popularnych w naszych ogrodach astrów, jeżówek i rudbekii, ale także chabrów, łopianu, mniszka czy wrotyczu.

Kwiat, łodyga i liście słonecznika

Mówiąc o słoneczniku mamy zwykle na myśli słonecznika zwyczajnego, czyli Helianthus annuus – gatunek ten, mimo, że już na stałe zadomowiony w naszym krajobrazie, nie jest dla nas gatunkiem rodzimym. Pochodzi on z Ameryki Północnej, gdzie uprawiany był już ponad 4500 lat temu przez tamtejsze rdzenne plemiona. Do Polski przybył około 500 lat temu – najpierw przywędrował do Hiszpanii na statkach konkwistadora Pizarro, jako dar dla tamtejszego króla, skąd rozprzestrzenił się już na całą Europę, w tym więc i Polskę (jest on kwalifikowany więc jako antropofit – roślina, która znalazła się na terenie naszego kraju w wyniku działalności człowieka). Wraz z nasionami rośliny Pizarro przywiózł też przekonanie o słoneczniku jako symbolu szczęścia i bogactwa i rośliny chroniącej przed złymi mocami.

Kwiaty w słońcu

W Polsce oprócz słonecznika zwyczajnego rośnie jeszcze pięć innych gatunków tej rośliny: słonecznik dziesięciopłatkowy, słonecznik jaskrawy, słonecznik bulwiasty, a także uprawiane słonecznik późny i słonecznik wierzbolistny. Jeśli chodzi o słonecznik bulwiasty, czyli inaczej topinambur, to w Polsce pierwsze wzmianki o nim pochodzą z okolic roku 1800 – znany w naszym kraju i używany w kuchni był on wcześniej niż ziemniaki, które jednak później wyparły go na dobre z tej roli (obecnie powoli powraca się do stosowania topinamburu w kuchni polskiej). Niestety jest to także roślina o charakterze inwazyjnym – cechy, które stanowią o łatwości jej uprawy (wysoka odporność na suszę, mróz, choroby i szkodniki oraz małe wymagania glebowe) sprzyjają także jej przenikaniu na obszary naturalne i półnaturalne, na których konkuruje ona lub nawet wypiera roślinność rodzimą.

Miejskie nasadzenia słoneczników w Lublinie

W kolejnym wpisie omówię miejsce słonecznika w polskiej obrzędowości ludowej, kuchni, kulturze i sztuce, a także właściwości lecznicze i zastosowanie w gospodarce.


*Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego #kulturawsieci*

_____________________________________________________________________________________________________

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Astrowate

https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C5%82onecznik

https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C5%82onecznik_zwyczajny

http://www.naturaity.pl/artykul/2540,slonecznik-zwyczajny-helianthus-annuus.html

http://www.iop.krakow.pl/IAS/projekt

http://projekty.gdos.gov.pl/files/artykuly/127059/Helianthus-tuberosus_slonecznik-bulwiasty_KG_WWW_icon.pdf

http://www.wigry.org.pl/inwazyjne_mokradlowea.pdf

http://lukaszluczaj.pl/wp-content/uploads/2019/01/2016-FISCHER-S%C5%82ownik-%E2%80%93-wnetrze-WEB.pdf

http://www.turystykakulturowa.org/pdf/2010_11_02.pdf

http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/Content/9060/Dziedzictwo_kulturowe_Lubelszczyzny_-_Kultura_ludowa.pdf

https://www.sunflowernsa.com/all-about/history/

http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/etnografia-lubelszczyzny-cykl-roczny-w-zyciu-wsi-sierpien/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *